Narządy i ich funkcje wg. 5 Elementów

Dzisiejszy wpis będzie kontynuacją serii o 5 Elementach i będzie się odnosił do narządów naszego ciała zgodnie z Tradycyjną Medycyną Chińską oraz ich dopasowania, do 5 Elementów. Każdy narząd krótko opiszę pod kątem jego funkcji fizjologicznej i psychologicznej. Ostrzegam, że opisy tutaj zawarte są ogólne i opisane poglądowo. Niektóre z terminów mogą wydawać się niejasne, wówczas proszę o zadawanie pytań w komentarzach.
Zapraszam do poznania ciała ludzkiego z „bardziej wschodniej perspektywy”.

 

Ważna uwaga:

„Narządy” wg. medycyny chińskiej nie są strukturami anatomicznymi, które znajdują się wewnątrz ciała człowieka. Każdy „narząd” to określonego rodzaju funkcja organizmu opisywana przez fizjologię tej medycyny. Niekiedy pokrywają się z wiedzą, którą mam z medycyny zachodniej, często zaś ich funkcja się różni. Umownie przyjmuje się, że jeśli nazwa narządu jest pisana wielką literą, jest to narząd „chiński”, jeśli małą, jest to narząd w pojęciu anatomii uniwersyteckiej. Zaczynajmy.

W związku z tym, że w paradygmacie chińskim podstawowym „podziałem” jest podział na Yin i Yang, każdy element składa się z pary narządów, z których jeden określany jest jako narząd Yang, drugi jako narząd Yin. Wyjątkiem jest tu element Ognia, który obejmuje 2 takie pary narządów. Każdy element, jak już wiemy, ma swój charakter i ten charakter odzwierciedla się w funkcji narządów, które do niego należą. W celu przypomnienia charakteru poszczególnych elementów odsyłam do pierwszej części serii.

 

ELEMENT DRZEWA

Narząd Yang to Pęcherzyk Żółciowy, a narząd Yin to Wątroba.

W związku z tym, że element Drzewa jest związany z aktywnością i działaniem, również takie są funkcje jego narządów.

Pęcherzyk Żółciowy:

  • Fizjologicznie odpowiada za dostarczanie żółci do przewodu pokarmowego (ta funkcja jest taka sama w medycynie zachodniej).

  • Psychologicznie Pęcherzyk Żółciowy to narząd, który pomaga w podejmowaniu decyzji, więc wiele jego zaburzeń wiąże się z trudnością w podjęciu decyzji w życiu.

Wątroba:

  • Fizjologicznie zarządza swobodnym przepływem Qi oraz krwi. Zaburzenie tego przepływu może się objawiać np. łatwym powstawaniem siniaków, nawet przy małym uderzeniu. Ostrzegam – jest długa lista objawów zaburzeń Wątroby, siniaki to jeden z pomniejszych przykładów.

  • Psychologicznie Wątroba odpowiada za naszą motywację do działania już po podjęciu decyzji. Oczywiście jest więcej powodów braku motywacji niż niedoborowa Wątroba, ale jest to jeden z czynników, który warto rozważyć przy jej przewlekłym braku i dodatkowo występujących objawach fizjologicznych.

 

ELEMENT OGNIA

Występują tutaj 4 narządy. Narządami Yang są Jelito Cienkie oraz Potrójny Ogrzewacz (narząd, który nie ma odniesienia anatomicznego). Narządami Yin są Serce oraz Osierdzie.

Element ognia bardzo mocno odpowiada za promieniowanie energii na zewnątrz (relacje ze światem zewnętrznym) oraz za emocje, co znajdzie swoje odzwierciedlenie w funkcji narządów.

Jelito Cienkie:

  • Fizjologicznie kontroluje przyjmowanie i przekształcanie pokarmu do organizmu (tak jak wg. fizjologii uniwersyteckiej). W jelicie cienkim pokarm jest „segregowany” na przydatny, który jest asymilowany i nieprzydatny, który jest wydalany i przesuwany dalej.

  • Psychologicznie Jelito Cienkie kontroluje przyjmowanie i przekształcanie informacji. Osłabione Jelito Cienkie może dawać objaw w postaci łatwej możliwości bycia obrażonym i „brania wielu rzeczy do siebie”.

Potrójny Ogrzewacz:

  •  Fizjologicznie… to najtrudniejszy narząd do opisania, ze względu na to, że nie dość, że nie istnieje żaden, nawet najmniejszy odnośnik w świecie fizycznym, to jeszcze sama jego funkcja jest dość „mętna”. Potrójny Ogrzewacz to, zgodnie z jednym podejściem, sposób podzielenia ciała na 3 przestrzenie: górny ogrzewacz (powyżej przepony), środkowy ogrzewacz (między przeponą, a pępkiem) oraz dolny ogrzewacz (poniżej pępka), a następnie zarządzanie przepływem i transformacją energii oraz witalnych płynów pomiędzy tymi przestrzeniami.

  • Psychologicznie funkcja jest niejako przeniesieniem tego, na pole umysły. Potrójny Ogrzewacz odpowiada za utrzymywanie relacji międzyludzkich oraz swobodny przepływ emocji w ciele.

Serce:

  • Fizjologicznie zarządza krwią. Natomiast wg. nomenklatury chińskiej Serce to nie jest mięsień sercowy, a sama funkcja zarządzania krwią. Jego fizyczną manifestacją jest nasz mózg. Jest również siedliskiem Shen, ale o tym poniżej.

  • Psychologicznie Serce zarządza wszystkimi emocjami (choć nie odpowiada za wszystkie, to będzie wyjaśnione w innym artykule) i jest siedliskiem Shen.

    Co to jest to Shen? Opisywane jest jako Duch lub Świadomość, jednakże znaczenie tych słów w języku polskim nie oddaje znaczenia Shen. Jest to pewnego rodzaju wyższa zdolność poznawcza. Określenie „czyste Shen” można porównać do „bycia obecnym i świadomym”. Najbliżej chyba jednak jest słowo Świadomość,  choć słowo to zostało na tyle zdewaluowane i przeinaczone przez różne środowiska, że w czasie prowadzenia szkoleń korzystam z czystego określenia Shen.

Osierdzie:

  • Fizjologicznie jest narządem odpowiadającym za krążenie krwi w naczyniach, jego fizyczną manifestacją jest mięsień sercowy i pełni rolę ochrony dla Serca. Osierdzie jest nazywane narządem seksu i krążenia.

  • Psychologicznie wpływa na nasze stany emocjonalne w kontaktach z ludźmi oraz, w pewnym sensie, zarządza uczuciem pożądania w kontekście seksualnym.

 

ELEMENT ZIEMI

Narząd Yang to Żołądek, natomiast narząd Yin to Śledziona.

Element Ziemii ma charakter odżywczy i centralny, więc jego narządy „mówią” o tym właśnie.

Żołądek:

  • Fizjologicznie służy przyjmowaniu i rozdrabnianiu pokarmu. W fizjologii chińskiej występuje tutaj pewne uproszczenie, gdyż w odniesieniu anatomicznym, Żołądkiem nazywamy odcinek przewodu pokarmowego, od jamy ustnej, do dwunastnicy. Czyli tam gdzie funkcja nazywana „trawieniem”, ma swój wyraz głównie, w coraz mocniejszym „rozdrobnieniu” pokarmu.

  • Psychologicznie Żołądek ma funkcję „materialistycznego pożądania rzeczy”. Żołądek chce więcej i więcej, więc w zaburzeniach spotkamy tu np. zakupoholików.

Śledziona:

  • Fizjologicznie zarządza transportem i transformacją, kontroluje ogromną ilość procesów w naszym ciele i w pewnym sensie jest najpotężniejszym narządem. Znajduje się w centrum i jest głównym dostarczycielem energii z pożywienia. Zarządza również transportem płynów w ciele. Bierze udział w procesie trawienia dostarczając narzędzia do jego przeprowadzenia, podczas gdy Żołądek dostarcza miejsca i siły mechanicznej do mieszania. UWAGA: Śledziona nie ma zbyt wiele wspólnego z funkcją śledziony jako narządu anatomicznego. Funkcjonalność Śledziony w rozumieniu chińskim opisuje bardziej funkcja trzustki, ale wciąż obraz jest niepełny.

  • Psychologicznie Śledziona jest narządem, który odpowiada za procesy umysłowe, pamięć i koncentrację. O ile w kwestii fizjologicznej pomagała w trawieniu pożywienia, o tyle w sferze psyche odpowiada za „trawienie”, czyli przetwarzanie, informacji.

 

ELEMENT METALU

Narządem Yang jest Jelito Grube, natomiast narządem Yin są Płuca.

Element Metalu to ruch energii w dół, element ten ma też charakter „oczyszczający”.

Jelito Grube:

  •  Fizjologicznie służy zwrotnemu wchłanianiu wody, formowaniu stolca oraz jego wydaleniu.

  • Psychologicznie funkcją Jelita Grubego jest odpuszczanie czyli „wydalenie historii z przeszłości”.

Płuca:

  • Fizjologicznie zarządzają oddechem oraz ruchem zsyłającym energię i materię w dół ciała. Regulują również transportem płynów (szczególnie właśnie w dół) w czym współdzielą swoją funkcję ze Śledzioną. Wpływają również na funkcję Qi ochronnego, które stanowi naszą barierę powierzchowną chroniąc przed wpływem z zewnątrz.

  • Psychologicznie Płuca pomagają w uspokojeniu, potrzebne w przypadku kiedy potrzebujemy, żeby „opadły emocje”. Są też pośrednio odpowiedzialne za nieświadomą zdolność odbierania emocji.

 

ELEMENT WODY

Narządem Yang jest Pęcherz Moczowy, natomiast narządem Yin są Nerki.

Woda to element o charakterze skupienia i koncentracji, a także jest związany z esencją rzeczy.

Pęcherz moczowy:

  • Fizjologicznie zajmuje się przekształcaniem płynów (skupienie części przeznaczonej do wydalenia i odzyskanie reszty) oraz wydalaniem moczu.

  • Psychologicznie ma swoje znaczenie emocjonalne, a także bierze swój udział w mentalnym „oznaczaniu swojego terytorium”.

Nerki:

  • Fizjologicznie jest to w pewnym sensie najważniejszy narząd, gdyż w nim znajduje się Esencja i pierwotna energia życiowa. W Nerkach również kumulowana jest energia pourodzeniowa, pochodząca z przemian pokarmu i powietrza. Nerki biorą także udział w procesie reprodukcji. Tak więc funkcjonalnie, mają mało wspólnego z „dwoma fasolkami” z tyłu pleców.

  • Psychologicznie Nerki umożliwiają wgląd w siebie, skupienie na sobie (na zasadzie spojrzenia do środka, a nie egocentryzmu).

 

Kilka uwag końcowych:

 

Zamieszczone tutaj opisy narządów mają dać czytelnikowi ogólne pojęcie na temat fizjologii w medycynie chińskiej, nie są to dokładne opisy procesów zachodzących w ciele ludzkim, jak i nie są to opisy pełne!

Starałem się wybrać kilka podstawowych i najważniejszych funkcji, w celu przybliżenia sposobu myślenia o fizjologii wg. tradycji chińskich.

Jako, że temat jest dość pokaźny mała zapowiedź co dalej. W kolejnych wpisach będę poruszał takie tematy jak:

– aktywności wg. 5 Elementów

– zmysły i smaki wg. 5 Elementów

– emocje wg. 5 Elementów

I wiele, wiele innych.

Mam też mały spojler – jesteśmy w trakcie tworzenia e-booka o 5 Elementach, gdzie znajdą się treści opisane na tym blogu poszerzone o dodatkowe informacje i ich zastosowanie.

Zapraszam do komentowania, zadawania pytań i dzielenia się tą wiedzą z innymi.

 

  • Norbert

    To jest coś niesamowitego to co właśnie przeczytałem jak to może być takie proste. Okazuje się że tak na prawdę jak funkcjonuje nasze ciało tak działają nasze emocje, relacje, sukcesy itp. Zawsze się zastanawiałem jak to się dzieje że będąc dwukrotnie w tej samej sytuacji raz się wkurzam a raz nie. Zgodnie z obecnie panującym „rozwojem” powinienem się wkurzać zawsze bo przecież najpierw trzeba przerobić historię żeby wkurzenie zniknęło albo zostało opanowane. Tym bardziej cieszę się że wezmę udział w „Źródle”. Łukasz jak zwykle świetne wytłumaczenie proste, przejrzyste, logiczne w sam raz dla laika takiego jak ja. Dzięki serdeczne czekam z niecierpliwością na następne wpisy :)

    • Łukasz Zawora

      Norbert proszę o ostrożność w stwierdzeniu „tak naprawdę funkcjonuje nasze ciało”.
      To jest jeden ze sposobów jego rozumienia. Fakt, jest bardzo kompleksowy i precyzyjny (dużo bardziej precyzyjny niż ten opis, który ma być z założenia poglądowy). Jest też zdecydowanie bardziej skomplikowany, jeśli weźmie się pod uwagę zależności pomiędzy narządami, warstwy i wiele innych.
      Stwierdzenie „tak działa naprawdę” sugerowałoby wyłączność na prawdę, a nie ma na to wyłączności.

      • Norbert

        Ok rozumiem rzeczywiście trochę się zagalopowałem i zdaję sprawę sobie z tego że jest wiele zależności. Bardziej chodziło mi o porównanie do klasycznego rozwoju jaki do tej pory poznałem bo Twoje to zupełnie nowa szkoła emocje wzięły górę :)

  • Adam

    Znasz kogoś, kto praktykuje leczenie, lekarz wg chińskiej medycyny?

    • Łukasz Zawora

      Tak. Ja praktykuję.
      Choć zgodnie z prawną nomenklaturą w Polsce nie jest prawnie regulowany tytuł „lekarza” jeśli chodzi o medycynę chińską, więc korzysta się z określenia „terapeuta” lub „akupunkturzysta”. W krajach, gdzie studia te są na państwowych uczelniach sytuacja jest inna.

  • http://www.rozliczeniepita.pl/ Teresa

    Dziękuję za tą stronkę :) Pozdrawiam Serdecznie

  • Ewa Sle

    Czesć Łukasz, na spotkaniu meetpro w Krakowie opowiadałeś o mega skutecznej miksturze z imbiru stosowanej na przeziebienie. czy mogłys mnie pokierować i podesłąć link. serdecznie dziekuję i pozdrawiam ewa